300 metrelik bir su kuyusunda üst kısım toprak ve kum katmanı, alt kısım ise ayrışmış kaya veya sağlam kaya ise, iki uçta kullanılacak delme yöntemleri aynı değildir. Bu sitedeki WR300SE dokümanları, makinenin gevşek zemin ve kaya katmanlarında kullanılabileceğini belirtmektedir; bu kullanım tanımı, bir makineyi iki farklı prosese yerleştirir. Sahada gerçekten çözülmesi gereken sorun "delme yapılabilir mi?" değil, aynı kuyuda bu aşamaların nasıl birbirine bağlanacağıdır.
Öncelikle bu ekipmanın kullanım alanının nereye denk geldiğine bakalım
Dokümanlarda verilen sınırlar oldukça nettir: maksimum delme derinliği 300 m, delik çapı 105–325 mm, uygulanabilir zemin "gevşek zemin ve kaya" olarak yazılmıştır; uygulama alanları arasında tarımsal sulama, kırsal su temini, hayvancılık suyu ve yeraltı suyu araştırması yer alır. Bu koşullar aynı anda sağlandığında ekipman devreye girer. 300 m'yi tek başına bir sonuç olarak ele almak, delik çapı ve zeminin getirdiği kısıtları gözden kaçırır.
Yeraltı su seviyesinin derin olduğu ve merkezi su temininin yetersiz kaldığı bölgelerde, 300 metre sınıfı 200 metre sınıfına göre daha fazla su bulma marjı sunar; ancak dokümanlar aynı zamanda şunu hatırlatır: kuyu açmadan önce yerel hidrojeolojik verilere dayanarak hedef akiferin değerlendirilmesi gerekir; sadece maksimum delme derinliğine bakarak körlemesine derinleştirme önerilmez. Derinlik, ekipman kapasitesinin üst sınırıdır; her kuyunun tasarım hedefi değildir.
Gevşek zemin aşaması: kısıt delik duvarında, ilerlemede değil
Toprak, kil, kum ve çakıl katmanlarında çökme, daralma ve matkap gömülmesi sık görülür. Dokümanların bu konudaki ifadesi şöyledir: bu tür zeminlerde öncelikle çamur sirkülasyonu, muhafaza borusu ve delik duvarı koruması düşünülmeli; sadece hızlı ilerleme peşinde koşulmamalıdır. Yani bu aşamada kontrol edilen şey, deliğin aşağı doğru devam edip edemeyeceğidir; saatte kaç metre delindiği değil.
Çamur pompası ve santrifüj pompa, dokümanlarda sirkülasyon, drenaj ve kuyu açmaya yardımcı ekipman olarak opsiyonel seçenekler arasında listelenmiştir. Bunların alınıp alınmayacağı veya hangisinin seçileceği, bu aşamadaki ana delme yöntemine bağlıdır; dokümanlar bu konuda proje adına karar vermez.
Kaya katmanına giriş: proses geçişi hangi aşamada gerçekleşir?
Dokümanlarda "ayrışmış kaya veya sağlam kaya katmanına girildikten sonra kaya özelliğine göre DTH çekici delmeye geçilebilir" yazmaktadır. Geçiş, bir düğmeye basmak değil; delme yönteminin çamur dönel delmeden pnömatik darbeli delmeye dönüşmesidir. Buna bağlı olarak şunlar devreye girer: kompresörün devreye alınması, DTH çekici ve matkap ucunun değiştirilmesi, talaş atma yönteminin değişmesi. Yardımcı ekipmanlar arasında köpük pompası, bazı pnömatik delme koşulları için opsiyonel sistem olarak kullanılabilir.
Pnömatik delme tarafında, dokümanlar birlikte okunması gereken iki değer grubu verir: önerilen çalışma hava basıncı 1,2–3,5 MPa, hava tüketimi 16–55 m³/dk; orta ve yüksek hava basıncı serisi DTH çekicilerle eşleştirilebilir. Kompresör seçerken sadece basınca bakılmamalı; delik çapı, delici çubuk, DTH çekici özellikleri, kaya sertliği ve rakım da dikkate alınmalıdır. Debi yetersizliği genellikle darbe verimini ve delik dibi talaş atma performansını doğrudan etkiler.
Çift modlu tork neden tek bir makinede yazılmıştır?
WR300SE'nin maksimum dönel torku 7000 / 3500 N·m olarak verilmiş; buna karşılık gelen maksimum dönüş hızı 80 / 160 r/min'dir. Dokümanlardaki açıklama şöyledir: düşük devir ve yüksek tork durumu daha büyük delik çapı ve daha yüksek yük koşulları için daha uygundur; yüksek devir durumu ise direncin daha az olduğu delme aşamalarında kullanılabilir. Sahada delici takım ve kaya değişimine göre çalışma aralığı seçilmelidir.
Bu değer grubunu yukarıdaki iki katmanla birlikte değerlendirdiğimizde şu örtüşme ortaya çıkar: gevşek zemin veya küçük delik çapı aşamasında yük nispeten düşüktür; kaya ve büyük delik çapı aşamasında yük artar. Bu iki hız kademesi değil, aynı makinenin önceden tanımlanmış iki çalışma aralığıdır.
Derinlik arttıkça delici kolon yükündeki değişim kaldırma tarafında ortaya çıkar
Kaldırma kuvveti 15 T olarak verilmiştir; dokümanlar bunun delici çubuk indirme-kaldırma, DTH çekici geri alma ve kısmi muhafaza borusu işlemleri için kullanıldığını belirtir. Aynı zamanda bir sınırlama getirilir: delik derinliği arttıkça delici çubukların kendi ağırlığı ve delik duvarı sürtünmesi artar; inşaat sırasında çubuk çekme direnci sürekli izlenmelidir. Belirgin bir anormallik görülürse, doğrudan maksimum kaldırma kuvvetiyle zorlamak yerine öncelikle daralma, dökülme, sıkışma veya talaş atma sorunları kontrol edilmelidir.
Hızlı kaldırma hızı 30 m/dk, hızlı ilerleme hızı 55 m/dk olup delici çubuk işlemleri, güç başlığının geri dönüşü ve yardımcı hareketler için kullanılır. Dokümanlarda ayrıca referans delme verimliliği 10–35 m/sa olarak verilmiş ve gerçek ilerleme hızının zemine, delik çapına, delici takıma, kompresöre ve çalışma yöntemine bağlı olduğu açıkça belirtilmiştir; hızlı ilerleme hızı gerçek delme hızı olarak anlaşılmamalıdır.
Bir kuyu bölümü hangi koşul grubuna karşılık gelir?
| Kuyu bölümü | Ana kısıt | Dokümanlarda verilen karşılık gelen değerler |
|---|---|---|
| Üst gevşek zemin (toprak, kil, kum, çakıl) | Delik stabilizasyonu, çökme ve daralmayı önleme | 105–325 mm delik çapı; çamur pompası, santrifüj pompa opsiyonel |
| Geçiş bölümü (ayrışmış kaya) | Proses geçişi, delici takım değişimi | DTH çekici delmeye geçilebilir; köpük pompası opsiyonel |
| Alt sağlam kaya katmanı | Darbe verimi ve delik dibi talaş atma | Çalışma hava basıncı 1,2–3,5 MPa; hava tüketimi 16–55 m³/dk |
| Tüm kuyu boyunca dönel delme | Delik çapı ve kaya yükü | 7000 / 3500 N·m; 80 / 160 r/min |
| Tüm kuyu boyunca çubuk indirme-kaldırma | Delici kolon ağırlığı ve delik duvarı sürtünmesi | 15 T kaldırma kuvveti |
Kırık zonlar ve akiferler inşaat ritmini değiştirir
Dokümanlar, kırık zonlar, çatlaklar ve yerel boşlukların hava kaçağı, dökülme ve sıkışmaya neden olabileceğini belirtir. Bu tür delik bölümlerinde ilerleme düşürülmeli, delik temizliği güçlendirilmeli ve hava basıncı değişimi izlenmelidir; gerekirse köpük, muhafaza borusu veya diğer yardımcı yöntemler kullanılmalıdır. Ana akifere girildikten sonra geri dönüş suyu ve talaş atma durumu belirgin şekilde değişebilir; akifer derinliği zamanında kaydedilmeli ve su verimine göre hava beslemesi, çamur veya delik temizleme yöntemi ayarlanmalıdır. Kuyu tamamlanırken akifer dağılımına göre filtre borusu konumu ve su kesme bölümü belirlenmelidir.
Bu iki durum 300 metrelik bir kuyuda aynı anda ortaya çıkmayabilir; ancak ortaya çıktığında, önceki bölüm bazlı geçiş ritminden farklı bir yaklaşım gerektirir ve tek delik içinde geçici ayarlamalar olarak değerlendirilir.
Şasi ve güç konfigürasyonunun bu tür kuyulara etkisi
Makinenin toplam ağırlığı yaklaşık 7,2 T, yürüme hızı 2,5 km/sa, maksimum tırmanma açısı referansı 21°'dir. Paletli şasi, kırsal yollar, çakıllı zeminler ve genel olarak düzgün olmayan araziler için uygundur. Ekipman taşınmadan önce kule katlanmalı ve zemin taşıma kapasitesi doğrulanmalıdır; ıslak eğimli yüzeyler ve yumuşak zemin alanlarında daha dikkatli olunmalıdır. Hidrolik destek ayakları stroku 1,5 m'dir; resmi delik açmadan önce destek ayaklarının eşit yük aldığından emin olunmalı, yumuşak zeminlerde takoz plakaları eklenmelidir.
Standart motor gücü 73 kW, 85 kW opsiyoneldir; ayrıca çamur pompası, santrifüj pompa, jeneratör ve köpük pompası opsiyonel olarak sunulur. Dokümanlar güç seçimi konusunda yalnızca genel bir ilke verir: ağırlıklı olarak normal delik çapı ve genel zeminlerde çalışılacaksa standart güç maliyet kontrolü açısından avantajlıdır; uzun süreli büyük delik çapı, sert kaya veya yüksek rakım koşullarında daha yüksek güç konfigürasyonu değerlendirilebilir. Dokümanlarda belirli çalışma koşulları ile güç arasında bir eşleştirme tablosu verilmemiştir; bu kısım proje yüküne göre ayrıca hesaplanmalıdır.
Hangi sonuçlar dokümanlarda verilmemiştir?
- Farklı zemin kombinasyonlarında gerçekte ulaşılabilecek derinlik, dokümanlarda zemin bazında listelenmemiştir; yalnızca 300 m genel üst sınırı vardır.
- Gevşek zemin ve kaya katmanlarının hangi oranda olduğunda 73 kW mı yoksa 85 kW mı seçileceği konusunda dokümanlarda bir ilişki verilmemiştir.
- Kompresörün spesifik modeli, debisi ve her kuyu için eşleştirme planı; dokümanlarda yalnızca hava basıncı ve hava tüketimi aralığı verilmiştir.
- Kuyu tamamlandıktan sonraki su verimi, akifer koşullarına bağlıdır ve ekipman parametrelerinin yanıtlayabileceği bir kapsam değildir.
- Delme verimliliği 10–35 m/sa referans değerdir; dokümanlarda saha koşullarının esas alınması gerektiği belirtilmiştir.
Bu ekipman için uygun projeler genellikle hedef kuyu derinliği 300 metre içinde olan, delik çapı 105–325 mm aralığına düşen ve üst-alt zemin katmanları farklı olan su kuyularıdır. Belirli bir kuyunun beklenen şekilde tamamlanıp tamamlanamayacağı ise yerel hidrojeolojik verilerin ekipman parametreleriyle birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.