WR600RC-CS3 gibi 600 metre sınıfı paletli ters sirkülasyonlu sondaj makinesi satın alırken, üçlü siklon örnekleme sistemi genellikle numunenin analize uygun olup olmadığını belirleyen kritik halkadır. Ancak bu sitedeki mevcut bilgiler yalnızca sistemin siklon ayırma, numune bölme ve torbalama işlemlerini sürekli olarak gerçekleştirdiğini belirtmekte; sondaj derinliği, delik çapı ve çalışma parametrelerini vermekte, ancak numune bölme hassasiyeti göstergeleri ve kontaminasyon önleme yönetimine ilişkin somut değerler sunmamaktadır. Bu nedenle satın alma aşamasında numune bölme hassasiyetinin proje gereksinimlerini karşıladığı varsayılmamalı; numune bölme yöntemi, temsililik, temizleme prosedürü ve numune takibi maddeler halinde üreticiden teyit edilmesi gereken sorular olarak listelenmelidir.
Öncelikle üçlü sistemin hangi aşamaları kapsadığı teyit edilmeli
Bu sitedeki ürün bilgilerine göre üçlü örnekleme sistemi, siklon ayırma, temsili numune bölme ve numune toplamayı tek bir sürekli süreçte birleştirir: kırıntılar çift cidarlı sondaj çubuğunun iç borusundan yüzeye döndükten sonra siklon sistemine girerek gaz-katı ayrımına tabi tutulur, ardından numune bölme ve torbalama aşamasına geçer. Bu, manuel numune aktarımını ve ikincil taşımayı azaltarak günlük numune hacmi yüksek maden arama projeleri için uygundur.
Ancak "temsili numune bölme" sistem tasarımına dayalı bir tanımdır; bilgilerde bölme oranı, bölücü yapısı, tek torba ağırlığı veya bölme hassasiyeti göstergeleri yer almamaktadır. Satın alma sırasında öncelikle üreticiden şunlar istenmelidir: siklon ayrımından sonra numune bölme aşamasına giren malzemenin durumu, bölme işleminin hangi mekanizma tarafından gerçekleştirildiği, bölme oranının ayarlanabilir olup olmadığı ve bölme sonucu ile teorik kırıntı miktarı arasında üreticinin bildiği izlenebilir bir dayanak olup olmadığı. Bu açıklamalar olmadan numunenin projenin analitik temsililik gereksinimlerini karşılayıp karşılayamayacağı değerlendirilemez.
Numune bölme hassasiyeti için hangi kalemler teyit edilmeli
Bölme yöntemi ve ayarlanabilir aralık
- Bölmenin döner azaltma, oluk azaltma veya başka bir yöntemle mi yapıldığı üretici bilgilerinde belirtilmemiştir, madde madde teyit edilmelidir.
- Bölme oranının sabit olup olmadığı, proje gereksinimlerine göre her 1 m veya her 2 m'de bir torba örnekleme aralığına ayarlanıp ayarlanamayacağı.
- Bölme sonrası numune torbası kapasitesi, torbalama yöntemi ve manuel müdahale gerekip gerekmediği üretici tarafından açıklanmalıdır.
Parçacık boyutu ve nemin bölmeye etkisi
RC sondajı tam karot değil, kırıntı numunesi elde eder. Kırıntı parçacık boyutu litoloji, hava debisi ve sondaj ekipmanından etkilenir; nem de formasyona göre değişir. Bilgilerde bölme sisteminin parçacık boyutu dağılımına ve sulu numunelere uygunluğu açıklanmamıştır. Satın alma sırasında üreticiden şunlar netleştirilmelidir: örtü tabakası, kırık zon ve sulu seviyelerde bölme temsiliyetini koruyor mu, yoksa tıkanma, yapışma ve ayrışma mı görülüyor.
Numune geri kazanımı ile bölme çapının ilişkisi
Bilgilerde her 1 m veya her 2 m'de sabit örnekleme aralığı ayarlanabileceği ve sondaj numarası, başlangıç-bitiş derinliği ve numune numarasının eşzamanlı kaydedilebileceği belirtilmektedir. Ancak bölme hassasiyetinin bu derinlik eşleşmesini desteklemeye yeterli olup olmadığına dair doğrulama yöntemi verilmemiştir. Satın alma sırasında üreticiden sahada numune numarası ile sondaj derinliği eşleşmesinin hangi yöntemle kontrol edilebileceği ve numune dönüşünde gecikme olduğunda nasıl kayıt tutulacağı açıklaması istenebilir.
Kontaminasyon önleme yönetimi için üreticiden neler teyit edilmeli
Siklon ve bölücünün temizleme yöntemi
Bu sitedeki bilgiler şunu belirtmektedir: farklı mineralizasyon kesimleri arasında kalıntı kırıntılar zamanında temizlenmezse numune kontaminasyon riski artar; her sondaj duruşunda, delik değişiminde veya yeni bir kritik örnekleme aralığına girildiğinde siklon, bölücü ve numune dönüş hortumunun içinde kalıntı olup olmadığı kontrol edilmeli, önceki derinliğe ait numunenin sonraki örnekleme kesimine karışması önlenmelidir. Bu, bilgilerde yer alan ender net kontaminasyon önleme uyarılarından biridir.
Satın alma sırasında üreticiden ayrıca şunlar teyit edilmelidir: siklon ve bölücü açılıp temizlenmesi kolay mı, içeride temizlenmesi zor ölü bölgeler var mı, normal temizlik ne kadar sürer, temizlik sonrası boş numune kontrolü gerekli mi. Bilgilerde bu ayrıntılar verilmemiştir, kendi başımıza çıkarım yapamayız.
Numune dönüş hortumu ve çift cidarlı sondaj çubuğu sızdırmazlığı
Bilgilerde her gün işe başlamadan önce çift cidarlı sondaj çubuğu sızdırmazlığı, numune dönüş hortumu, siklon, bölücü, motor, hidrolik sistem ve yüksek basınçlı hava hortumunun kontrol edilmesi bakım noktaları olarak sıralanmıştır. Derin deliklerde hava debisi kaybı, sondaj çubuğu sızdırmazlığı ve delik içi hava kaçağı numune geri kazanımını belirgin şekilde etkiler; bu nedenle bu parçaların durumu kontaminasyon önleme ile doğrudan ilişkilidir. Satın alma sırasında üreticiden şunlar istenmelidir: numune dönüş hortumunun değişim periyodu belirleme kriteri, çift cidarlı sondaj çubuğu sızdırmazlığının kontrol yöntemi ve hava kaçağı durumunda numune temsiliyetine etkisinin nasıl kaydedileceği.
Numune torbası etiketleme ve kayıt tutarlılığı
Bilgiler her numune torbasına sondaj numarası, numune numarası, başlangıç-bitiş derinliği, tarih ve vardiya yazılmasını, saha kayıtlarının numune torbalarıyla tutarlı olmasını gerektirir; proje QA/QC sistemi uyguluyorsa tekrar numuneleri, standart numuneler ve boş numuneler de gerektiği gibi ayarlanmalıdır. Bunlar saha yönetimi gereksinimleridir; satın alma aşamasında üreticiden ekipman arayüzünün veya birlikte verilen belgelerin numune numarası kayıt yöntemi sunup sunmadığı, yoksa tamamen proje tarafının kendi yönetiminde mi olduğu teyit edilebilir.
Çalışma parametrelerinin örnekleme sürekliliğiyle ilişkisi
WR600RC-CS3 için önerilen çalışma basıncı 1,6–6 MPa, hava tüketimi 16–75 m³/dk'dır. Bilgiler bu parametrelerin yalnızca RC çekicini tahrik etmek için değil, aynı zamanda kırıntıların iç borudan sürekli olarak siklon örnekleme sistemine dönüşünü sağlamak için de kullanıldığını açıklamaktadır. Kompresör debisi yetersiz olduğunda sık görülen belirtiler arasında numune dönüşünün azalması, numune dönüş gecikmesi ve delik dibinde kırıntı birikmesi yer alır.
Üçlü sistem satın alınırken, hedef delik derinliği ve çapında kullanılacak kompresörün hava debisinin yukarıdaki aralıkta olup olmadığı ve derin delik koşullarında numune dönüş gecikmesinin numune derinliği kaydını ne ölçüde etkileyeceği üreticiden teyit edilmelidir. Bilgiler ayrıca fay kırık zonları ve büyük çatlakların hava kaçağına neden olacağını, kırıntıların delik içinde kalıp daha sonra toplu halde dönebileceğini ve bunun numunenin gerçek derinlikle eşleşmesini bozabileceğini belirtmektedir; bu durumda ilerleme düşürülmeli, delik temizliği korunmalı ve özel kayıt tutulmalıdır. Bu tür jeolojik koşullarda numune bölme temsiliyeti ve kontaminasyon kontrolü için de üreticiden yazılı açıklama alınmalıdır.
Satın alma teyit listesi
| Teyit kalemi | Üreticiden açıklanması gerekenler | Bilgi dayanağı durumu |
|---|---|---|
| Numune bölme yöntemi | Bölme mekanizması, bölme oranı, ayarlanabilir mi | Bilgilerde yok, teyit gerekli |
| Numune bölme hassasiyeti | İzlenebilir hassasiyet veya temsililik açıklaması var mı | Bilgilerde yok, teyit gerekli |
| Parçacık boyutu ve nem uyumu | Örtü tabakası, kırık zon, sulu seviyelerde bölme performansı | Bilgilerde yok, teyit gerekli |
| Siklon ve bölücü temizliği | Açma yöntemi, ölü bölgeler, temizlik süresi | Bilgiler düzenli temizlik gerektiğini belirtiyor, ayrıntılar teyit edilmeli |
| Numune dönüş hortumu ve sondaj çubuğu sızdırmazlığı | Kontrol yöntemi, değişim belirleme kriteri | Bilgiler günlük bakım noktası olarak listeliyor |
| Numune numarası ve derinlik kaydı | Ekipman kayıt aracı sunuyor mu | Bilgiler yalnızca sahada kayıt tutulması gerektiğini belirtiyor |
| Kompresör uyumu | Hedef delik derinliğinde hava debisi ilişkisi | Bilgiler 1,6–6 MPa, 16–75 m³/dk veriyor |
| Hava kaçaklı formasyonlarda işlem | Numune dönüşü bozulduğunda kayıt ve işlem yöntemi | Bilgiler etkileyen faktörleri listeliyor, çözüm vermiyor |
Hangi sonuçlar üreticinin yazılı belgelerine göre belirlenmeli
Bu sitedeki bilgilerde üçlü siklon örnekleme sisteminin numune bölme hassasiyeti değerleri, bölme oranı, kontaminasyon önleme test yöntemleri ve numune geri kazanım oranı göstergeleri verilmemiştir. Bu nedenle bu makale yalnızca satın alma sırasında hangi soruların teyit edilmesi gerektiğini netleştirebilir; bu göstergelerin belirli bir seviyeye ulaşıp ulaşmadığını üretici adına yanıtlayamaz. Gerçek sondaj verimliliği, sondaj derinliği, numune geri kazanımı ve kuyu tamamlama sonuçlarının da saha koşullarına göre belirlenmesi gerektiği bilgilerde belirtilmektedir.
Satın alma aşamasında numune bölme yöntemi, bölme oranı ayar aralığı, siklon ve bölücü temizleme yöntemi, numune dönüş hortumu değişim kriteri, hava kaçaklı formasyonlarda numune kayıt yöntemi ve kompresör debisinin hedef delik derinliğiyle eşleşme ilişkisinin, üreticiden yazılı olarak teyit edilmesi gereken listeye madde madde eklenmesi önerilir. Altın, bakır, demir ve lityum madeni arama projeleri için ayrıca projenin kendi QA/QC sistemine göre tekrar numuneleri, standart numuneler ve boş numuneler için belirlenen gereksinimlerin bu örnekleme sisteminde uygulanıp uygulanamayacağı teyit edilmelidir.