CR800P verilerine bakıldığında delme derinliği satırında BQ 920 m, NQ 800 m, HQ 380 m yazıyor; ilerleme sistemi sütununda itme kuvveti 67 kN, kaldırma kuvveti 130 kN yazıyor; çamur ünitesinde ise debi 100 L/min, basınç 7 MPa yazıyor. Üç değer grubu üç ayrı sütunda yer alıyor, sayfada birbirine yakın değil, okurken kolayca ayrı ayrı değerlendirilebiliyor. Ancak hepsi aynı soruyu yanıtlıyor: bu ekipman belirli bir delik derinliğinde ve belirli bir delik çapında sondaj takımını sorunsuzca çıkarabilir mi ve kaya tozunu sürekli olarak delik ağzına taşıyabilir mi? Bu yazı bu sorunun sırasına göre üç değer grubunun her birinin hangi aşamayı yönettiğini ve neden birlikte okunması gerektiğini açıklar.
Üç değer grubu parametre tablosunda üç farklı niceliğe aittir
Delme derinliği, ekipmanın belirli bir bileşeninin çıkış değeri değil, bu sondaj makinesinin belirli sondaj takımı spesifikasyonu ve prosesi altında verdiği referans sondaj derinliğidir. CR800P'de BQ, NQ, HQ olmak üzere üç spesifikasyona karşılık üç derinlik yazılmıştır; bu, sayının sondaj çubuğu, matkap ucu ve karot iç borusu sistemiyle bağlı olduğunu, spesifikasyon değişince sayının da değiştiğini gösterir. Kaldırma kuvveti ve itme kuvveti ilerleme sisteminin kuvvet değerleridir, birimi kN'dir ve güç kafasının sondaj takımıyla birlikte yukarı-aşağı hareket etme kapasitesini sınırlar. Çamur basıncı ve debisi sirkülasyon sistemine aittir ve yıkama sıvısının delik tabanına ulaşıp kaya tozunu yüzeye geri getirip getiremeyeceğini sınırlar. Üçünün birimi farklı, ait olduğu alan farklıdır; birbirine dönüştürülemez ve biriyle diğer ikisi hakkında çıkarım yapılamaz.
Delme derinliği sayısı sondaj takımı spesifikasyonuyla birlikte okunmalıdır
CR800P'nin üç referans delme derinliği şunlardır: BQ 920 m, NQ 800 m, HQ 380 m. Aynı arama hattında NQ'dan HQ'ya geçilirse referans derinlik 800 m'den 380 m'ye düşer; bu ekipmanın zayıfladığı anlamına gelmez, delik çapı büyüdükten sonra sondaj çubuğu kesiti, halka boşluk hacmi, sondaj takımı ağırlığı ve kaya tozu miktarının hepsinin değiştiği anlamına gelir. Delme derinliği satırını okurken önce projenin hangi spesifikasyonla karot alacağı teyit edilmeli, sonra o hücredeki sayıyla karşılaştırılmalıdır. NQ'nun 800 m'sini "bu makine her çapta 800 m delebilir" şeklinde anlamak en yaygın sınır aşan okuma biçimidir.
Delme derinliği yalnızca bir referans değerdir. Veriler bu derinliklerin hangi kaya türü, hangi sondaj açısı ve hangi sondaj yapısı altında verildiğini açıklamamaktadır. 45°–90° çok açılı sondaj bu ekipmanın özelliğidir, ancak eğik delik ile düşey delik sondaj takımı sürtünmesi ve kaya tozu yukarı dönüş koşulları bakımından aynı değildir; aynı delme derinliği sayısının belirli bir eğim açısında geçerli olup olmadığı saha koşullarına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaldırma kuvveti derin delik kesimindeki sondaj takımı işleme payını sınırlar
CR800P'nin kaldırma kuvveti 130 kN, itme kuvveti 67 kN'dir. Delik derinliği arttıkça sondaj çubuğu dizisinin kendi ağırlığı ve delik duvarı sürtünmesi kademeli olarak birikir, çubuk çekerken aşılması gereken direnç de buna bağlı olarak artar. Kaldırma kuvvetinin delme derinliğiyle ilişkisi tam burada ortaya çıkar: referans delik derinliğine yaklaşırken ilerleme sisteminin normal sondaj takımı ağırlığını ve delik içi direnci işlemek için ne kadar payı kaldığını belirler.
Bağlantılı diğer bir değer, kaldırma kuvvetiyle aynı olan 130 kN maksimum tutucu sıkma kuvvetidir; tutucu geçiş deliği kapasitesi 54–127 mm, maksimum uygun sondaj çubuğu çapı 114 mm'dir. Bu sayılar birlikte görülmelidir: kaldırma kuvvetinin kullanılıp kullanılamayacağı, tutucunun ilgili spesifikasyondaki sondaj takımını tutup tutamamasına ve sondaj çubuğu çapının geçiş deliği aralığında olup olmamasına bağlıdır. Verilerde 130 kN değeri farklı delik derinlikleri ve farklı eğim açılarındaki izin verilen değerlere göre ayrıca alt bölümlere ayrılmamıştır, bu nedenle doğrudan "her 800 m delikte 130 kN net kaldırma kapasitesi sağlanabilir" şeklinde anlaşılmamalıdır.
CR800P'nin halat vinci halat kapasitesi 1000 m (6 mm çelik halat), kaldırma hızı 116 m/min, boş tambur kaldırma kuvveti 11,5 kN, dolu tambur kaldırma kuvveti 5,6 kN'dir. Bu değer grubu tel halatlı karot iç borusunun kaldırma aşamasına karşılık gelir; ilerleme sisteminin kaldırma kuvvetiyle iki ayrı mekanizmadır ve birbirinin yerine geçemez. 800 m sınıfı tel halatlı karotiyer sondajında 1000 m halat kapasitesinin bıraktığı pay, iç boru kaldırma tarafındaki operasyon alanına aittir.
Pompa basıncı sirkülasyonun sürdürülüp sürdürülemeyeceğine karşılık gelir, ne kadar hızlı delindiğine değil
Çamur ünitesinin verdiği parametreler pistonlu yüksek basınç pompası, hidrolik tahrik, debi 100 L/min, basınç 7 MPa'dır. Delik derinliği arttıkça yıkama sıvısının sondaj çubuğu boyunca aşağı inme ve halka boşluk boyunca yukarı dönme yolu uzar, yol boyu kayıplar artar; çatlak gelişmiş, su dönüşü dengesiz veya kaçak olan delik kesimlerinde sirkülasyonu sürdürmek için gereken basınç koşulları yeniden değişir. 7 MPa değeri bu pompa istasyonunun belirli bir basınç çıkış kapasitesine sahip olduğunu gösterir ve karmaşık sirkülasyon koşullarını tartışmak için başlangıç noktası olarak alınabilir.
Ancak tek başına "bu delik derinliğinde kesinlikle sirkülasyon kurulabilir" sonucunu vermez. Çamur basıncının yeterli olup olmadığı ayrıca delik çapına, halka boşluk kesit alanına, sondaj çubuğu spesifikasyonuna, yıkama sıvısı özelliklerine ve formasyon kaçak derecesine bağlıdır; bunlar verilerde tek tek verilmemiştir. Debi 100 L/min ile basınç 7 MPa da iki bağımsız parametredir; basınç yeterli ama debi yetersiz olduğunda kaya tozunun yukarı dönüş hızı da yetersiz olabilir, ikisi aynı sirkülasyon koşulunda değerlendirilmelidir.
Üç satır değeri aynı delik derinliği koşuluna geri koymak
Aşağıdaki tablo yalnızca CR800P verilerindeki ilgili değerleri özetler; her birinin delik derinliği arttığında hangi aşamadaki işe karşılık geldiğini açıklamak içindir, aralarında dönüşüm ilişkisi olduğu anlamına gelmez.
| Parametre kalemi | Veri değeri | Delik derinliği arttığında hangi aşamadaki işe karşılık gelir |
|---|---|---|
| Referans delme derinliği | BQ 920 m / NQ 800 m / HQ 380 m | Delik derinliğinin hangi sondaj takımı spesifikasyonunda tartışılacağını tanımlar |
| İtme kuvveti / kaldırma kuvveti | 67 kN / 130 kN | Sondaj takımı indirilirken ve çıkarılırken kuvvet payı |
| Halat vinci halat kapasitesi | 1000 m (6 mm çelik halat) | Tel halatlı karot iç borusu kaldırma operasyon alanı |
| Çamur debisi / basıncı | 100 L/min / 7 MPa | Yıkama sıvısı iletimi ve kaya tozu tahliyesinin sirkülasyon koşulları |
Birlikte okuma sırası şöyle izlenebilir: önce karot spesifikasyonuna göre ilgili referans delme derinliği kilitlenir, tartışma kapsamı belirlenir; sonra bu delik derinliğinde sondaj takımı kendi ağırlığı ve tahmini delik içi dirence bakılır, kaldırma kuvveti ve tutucu kapasitesiyle karşılaştırılarak çubuk indirme-çıkarma aşamasında pay olup olmadığı değerlendirilir; son olarak sirkülasyon tarafına bakılır, pompanın debisi ve basıncı delik çapı, sondaj çubuğu ve formasyon kaçak durumuyla karşılaştırılarak kaya tozunun sürekli geri çıkıp çıkamayacağı değerlendirilir. Üçünden herhangi birinin koşulu yetersizse diğer ikisinin değeri ne kadar geniş olursa olsun bu delik sorunsuzca tamamlanamaz.
Belirtmek gerekir ki bu tür birlikte okuma yalnızca yön verebilir, sonuç hesaplayamaz. Veriler farklı delik derinliklerindeki sondaj takımı ağırlık tablosunu, farklı delik çaplarındaki halka boşluk dönüş hızı gereksinimlerini ve kaldırma kuvvetinin eğim açısına göre değişen düzeltme değerlerini vermemektedir. Bunların hepsi somut sondaj tasarımına ve saha koşullarına göre ayrıca hesaplanmalıdır.
Yardımcı koşullar da bu ilişki zinciri üzerindedir
Güç sistemi açısından CR800P dizel motor güç gereksinimi ≥99 kW'dır, ayrıca 22 kW × 3 elektrik motoru konfigürasyonu da kullanılabilir. Derin delik kesiminde sürekli dönüş ve sirkülasyon sırasında güç çıkışının kararlı olup olmaması pompa basıncı ve tork performansını dolaylı olarak etkiler; uzak dağlık bölgelerde yakıt taşımacılığı, elektrik üretim koşulları ve bakım kaynakları dizel veya elektrikli seçenek tercih edilirken teyit edilmesi gereken saha koşullarıdır. Ayrık yapı güç, operasyon, çamur ve sondaj ünitelerini ayrı ayrı taşıyarak dağlık bölgelerde delik noktasına erişilebilirliği artırır, ancak her modülün montajından sonra hidrolik hızlı değiştirme bağlantılarının ve bağlantı parçalarının durumu kontrol edilmelidir; bu nokta verilerde ayrıca belirtilmiştir.
Verilerin dışında üretici ve sahadan teyit edilmesi gereken kısımlar
- NQ 800 m, HQ 380 m gibi referans delme derinliklerine karşılık gelen kaya türü, sondaj açısı ve sondaj yapısı koşulları verilerde tek tek açıklanmamıştır.
- 130 kN kaldırma kuvvetinin referans delik derinliğine yaklaşırken gerçek kullanılabilir payı için delik derinliği ve eğim açısına göre ayrıntılı veri eksiktir.
- 7 MPa pompa basıncının çatlak gelişmiş veya kaçak delik kesimlerinde sirkülasyonu sürdürmek için yeterli olup olmadığı delik çapı ve formasyonla birlikte değerlendirilmelidir.
- Güç kafası maksimum torku 980 N·m, en yüksek devri 1200 rpm ile farklı kaya türlerinin eşleşme ilişkisi için veriler yalnızca geçiş ilkelerini vermekte, parametre kombinasyon tablosu vermemektedir.
- İlerleme stroku 1,8 m ile uygun sondaj çubuğu uzunluğu 1 m / 1,5 m'nin uyumu çubuk ekleme sıklığını ve yardımcı süreyi etkiler; somut organizasyon biçimi saha yerleşimine göre belirlenmelidir.
Bu nedenle CR800P'nin bu üç satır değerini okurken hangi sayının daha büyük olduğunu karşılaştırmak yerine önce bu projede hangi karot spesifikasyonunun kullanılacağı, planlanan delme derinliği, tahmini delik içi direnç ve kaçak durumunun ne olduğu belirlenmeli, sonra verilerdeki karşılık gelen değerlerle tek tek karşılaştırılmalı ve kapsanmayan koşullar sahaya giriş öncesi teyit edilmesi gereken maddeler olarak listelenmelidir. Verilerin sağlayabileceği şey kapasite sınırının yönüdür; nihai delme derinliği ve verimlilik yine saha çalışma koşullarına bağlıdır.